Gmina Krasne

Witamy w serwisie
internetowym
  • Stadnina Koni Krasne
  • Kościół parafialny w Krasnem
  • Park w Krasnem
 

Dziś jest środa 23.08.2017 , Imieniny: Apolinarego, Miły, Róży

Nagrobek Andrzeja i Katarzyny Krasińskich

     Nagrobek Krasińskich jest cennym przykładem szesnastowiecznej rzeźby sepulkralnej. Nagrobek Andrzeja i Katarzyny Krasińskich obecnie wmurowany jest w środkowej części północnej ściany nawy północnej kościoła. Nie jest to jego miejsce pierwotne. Trójnawowy korpus świątyni wzniesiono ok. 1739 - 46 r. staraniem Błażeja Jana Krasińskiego. W 1581 r. z którego pochodzi nagrobek, naw bocznych nie było, czyli pomnik musiał stać gdzie indziej. Późniejsza zmiana miejsca, która musiała nastąpić po przebudowie kościoła w I połowie XVII w., spowodowała, iż forma, z jaką mamy do czynienia dzisiaj jest odmienna od pierwotnej.

     Obiekt został wydzielony z przestrzeni nawy kutą stalową z elementami żeliwnymi, ozdobną balustradą, sięgającą ok. 1/3 jego wysokości. Pozbawiona cokołu obudowa w formie stojącego prostokąta, z dwiema prostokątnymi wnękami, umieszczonymi jedna nad drugą, o spokojnych architektonicznych liniach, wykonana została z szarego kamienia pińczowskiego, uzupełnionego w pilastrach, belkowaniu i tablicach inskrypcyjnych brunatnych marmurem. Obie nisze z postaciami zmarłych flankują pilastry o jońskich kapitelach. Kondygnacje rozdzielono belkowaniem z rowkowanym frezem. Górną niszę, dekorowaną na wewnętrznej stronie pilastrów motywem lilii zaś w podniebiu rozetami w kasetonach, wieńczy gładkie belkowanie i gzyms z kimationem jońskim. Powyżej znajduje się fryz z kwadratów, z których dwa zewnętrzne wypełnione są ciemnym marmurem, środkowe zaś rozetami. Pośrodku obu belkowań umieszczono prostokątne marmurowe tablice z inskrypcjami.

     Całość zamknięta jest fantazyjnym szczytem ze spiętych wolut, w którego centrum widzimy zawijany kartusz z herbem "Ślepowron" zwieńczony hełmem i piórami, po którego bokach znajdują się dwie rozety.

     W dolnej wnęce umieszczono lekko pochyloną płytę nagrobną Katarzyny z Czernickich Krasińskiej. Zmarła leży na poduszce, wsparta na prawej ręce. Lewą nogę ma lekko ugiętą w kolanie. Na głowie ma rańtuch spływający wzdłuż ciała i okrywający ręce. W prawej dłoni, z pierścieniami na małym i serdecznym palcu, trzyma różaniec, zaś w lewej, z pierścieniem na palcu wskazującym, trudny do zidentyfikowania przedmiot (być może rękawiczki). Suknia nie przykrywa stóp, z których jedna wysunięta jest poza ramę wnęki. Twarz zmarłej, z zamkniętymi oczami o nabrzmiałych powiekach i wyraźnie zaznaczonych wokół nich zmarszczkach, wyraża zmęczenie. W prawym górnym rogu płyty umieszczono kartusz z herbem Jastrzębiec.

     W górnej wnęce przedstawiono postać Andrzeja Krasińskiego. Podobnie jak żona wspiera się on na prawej ręce, na poduszce. Lewą dłoń trzyma na kolanie lekko ugiętej nogi. Ukazany został w późnorenesansowej zbroi, z łańcuchem dekorującym pancerz. Twarz oddano realistycznie - widzimy brodatego, starszego mężczyznę o zamkniętych oczach i zapadniętych policzkach. Jego broda i wąsy układają się w wyraźnie zaznaczone, falujące pasma. W tle postaci umieszczono zespół panopliowy składający się z okrągłej tarczy i karabeli, zaś w prawym górnym rogu - hełm zdobny pióropuszem.

     Nagrobek, choć zachowany w ogólnie dobrym stanie, musiał zostać pozbawiony niektórych elementów, jakie w czasie jego powstania uważane były za niezbędne dla pomnika grobowego. Przy przenoszeniu do ciasnej i niskiej nawy trzeba było zmniejszyć jego wysokość. Pierwszym elementem, jaki padł ofiarą, był cokół, na pewno bowiem nagrobek piętrowy nie mógł spoczywać bezpośrednio na posadzce. Przez analogię do innych współczesnych mu obiektów należy przyjąć, że był to prostokątny, jednoosiowy cokół wyodrębniony architektonicznym profilowaniem. Jak wskazuje zachowany fragment cokołu, był on nieco szerszy od reszty obudowy, flankowany zapewne przez prostokątne występy. 

     Drugim elementem, którego pomnik Krasińskich został niewątpliwie pozbawiony, jest gzyms wieńczący górne belkowanie. Odcięcie cokołu nie wystarczyło, by nagrobek zmieścił się w niewysokiej nawie. Nie chcąc naruszać ozdobnego szczytu zdecydowano się na zlikwidowanie gzymsu i niewielkiego fragmentu belkowania. Prawdopodobnie był to skromny, profilowany gzyms, nieznacznie tylko wysunięty poza obręb obudowy. Zbyt rozbudowany zakłóciłby proporcje całości kompozycji. Na nim umieszczono zwięczenie, które "wchodzi" w sklepienie nawy. Prawdopodobnie po obu stronach ozdobnego szczytu znajdowały się imposty, na których najczęściej umieszczano płomieniste wazy.

     Miejsce umieszczenia tablic jest pierwotne, gdyż prostokątne obramowania zostały wykute w tym samym kawałku kamienia, co belkowania, pośrodku których się znajdują. O oryginalności samych tablic świadczyć może inskrypcja. Otóż zarówno w tekście dotyczącym Andrzeja Krasińskiego, jak i w tekście odnoszącym się do jego żony pozostawiono miejsca na wykucie dokładnej daty śmierci oraz lat, jakie przeżyli (wiemy, że nagrobek wystawiono za ich życia, o czym świadczy tekst inskrypcji).

     Można więc stwierdzić, że pomimo pewnych zmian nagrobek dotrwał do czasów nam współczesnych w dość dobrym stanie.  

Dorota Przyłubska "Mazowsze" 1996

 

Wszelkie prawa zastrzeżone Gmina Krasne © Copyright 2010

 Projekt i wykonanie 2010 Maxus Net Communications